فرمول عربی
1 ) فعل ماضي : فعلي است که ريشه آن از سه حرف اصلي تشکيل شده است و بر انجام کاري در گذشته دلالت مي کند .
مانند : ذهب ـ ذهبا ـ ذهبوا
جلس ( نشست ) علم ( دانست )
فعلهاي ماضي 14 صيغه دارند .
2 ) فعل مضارع : فعلي است که حروف اتين ( تينا ، يتان ) به ريشه ي فعلمان ( فعل ماضي ) اضافه گردد و بر انجام کاري در زمان حال يا آينده دلالت مي کند .
طريقه ساخت فعل مضارع :
1 ـ افزودن يکي از حروف مضارع( أتين ) به فعل ماضي
2 ـ ساکن کردن فا ء الفعل ( اولين حرف اصلي از فعل ماضي )
مانند : اذهب ( متکلم وحده ) ـ تذهب ـ يذهبون ـ تذهب ( متکلم مع الغير )
فعل مضارع نيز داراي 14 صيغه مي باشد به عبارت ديگر فعل مضارع از فعل ماضي ساخته مي شود به شرطي که يکي از حروف مضارع ( ي ـ ت ـ ا ـ ن ) بر سر فعل ماضي بيايد و آخر آن مرفوع شود . کتب ( ماضي ) ß مضارع يکتب
3 ) فعل امر : بر طلب انجام کاري دلالت دارد .
مانند : اکتب ( بنويس ).
فعل امر نيز 14 صيغه دارد شما در راهنمايي با طريقه ي ساخت 6 صيغه امر از مضارع مخاطب آشنا شديد 8 صيغه ديگر را انشاءا... در سالهاي بعد ياد خواهيد گرفت .
ياد آوري : طريقه ساخت امر از 6 صيغه ي مضارع مخاطب
نام ديگر اين امر ß امر مخاطب يا امر حاضر مي باشد .
ابتدا حرف مضارع ( ت ) را از ابتداي فعل حذف کرده و آخر فعل مضارع را مجزوم
( ساکن ) مي کنيم اگر بعد از حذف حرف مضارع ، حرف متحرکي باشد نياز به آوردن همزه اول فعل نيست .
نکته : منظور از حرف متحرک ، حرفي که يکي از حرکتهاي ِ ُ َ
روي آن مي باشد ( حرف حرکت دار )
مانند : تکرم ß کرم
اما اگر بعد از حذف حرف مضارع ( ت ) حرف بعدي ساکن باشد بايد ابتداي آن همزه اي اضافه کنيم . براي تعيين حرکت همزه اينگونه عمل مي کنيم :
الف ) اگر حرکت عين الفعل مضارع فعل يا دومين حرف اصلي از ريشه يا حرکت حرف يکي مانده به آخر ضمه باشد حرکت همزه را (ا ُ ) مي دهيم .
مانند : تنصر ß انصر ( ياري کن ) فعل ß نصر ß عين الفعل
ب ) اگر حرکت عين افعل مضارع فتحه يا کسره باشد حرکت همزه را کسره ( ا ) مي دهيم مانند : تفتح ß افتح (بگشا ) فتح ß عين الفعل
تجلس ß اجلس ( بنشين ) جلس ß عين الفعل
نکته : حرکت همزه ي امر مخاطب فقط در يک صورت فتحه (ا ) مي گيرد که انشاء ا... در قواعد درس سوم ياد خواهيد گرفت .
نکته : ساخت امر در صيغه ي مثني و جمع مذکر و مفرد مونث مخاطب ، جزم آخر فعل مضارع ، به حذف نون است .
ماننند تذهبان ßاذهبا تذهبون ß اذهبوا تذهبين ß اذهبي
فعل نهي : نهي به معني باز داشتن است .
مانند : لاتجلس ß ننشين لا تذهب ß نرو
ياد آوري
نـــهــي چون دوچشم دارد پس دو کار انجام مي دهيم .
1 ـ لانهي را بر سر يکي از 14 صيغه ي مضارع مي آوريم
2 ـ آخر فعل مضارع را ساکن مي دهيم
همانگونه که در نکته ي قبل گفتيم در بعضي از صيغه ها ساکن آخر به حذف نون است
مانند : متکلم وحده اذهب ß لا اذهب نبايد برويم
تذهبان ß لا تذهبا نرويد
نکته : براي ترجمه فارسي فعل ماضي در 6 صيغه مضارع غائب و 2 صيغه ي مضارع متکلم ( نبايد ) مي آوريم ( مضارع التزامي منفي ) مانند مثال قبل
فعل نفي : فعلي است که بر انجام نشدن کاري در زمان حال يا آينده دلالت دارد .
مانند : لاتذهبين ( نمي روي )
نکته : براي ترجمه فارسي فعل نفي (نمي ) مي آوريم .
طريقه ساخت فعل نفي ß نفي چون يک چشم دارد يک کار انجام مي دهيم .
1 ) فقط لا را بر سر يکي از 14 صيغه ي فعل مي آوريم يادتان باشد که آخر فعل را تغيير نمي دهيم .
مانند : تقول ß لا تقول ( نمي گويد )
طريقه ي ساخت فعل نفي و نهي در دو صيغه ي مضارع جمع مونث فقط حرف لا را به ابتداي فعل اضافه کرده و آخر آن را هيچگونه تغييري نمي دهيم . پس نتيجه مي گيريم
نکته : فعل نفي و نهي در دو صيغه ي مضارع جمع مونث ( 12 و 6 ) يکسان است .
و ما از ترجمه بايد تشخيص دهيم نفي است يا نهي
ان النساء لا تجلسن بدرستيکه زنان نمي نشينند ( نفي )
( ندا ) يا ايتها النساء لا تجلسن اي زنان ننشينيد (نهي )
طريقه ي منفي کردن فعل ماضي ß ما È فعل ماضي
مانند : ما کتبتم ننوشتيد
يادآوري : همانگونه که قبلا خوانديد در زبان عربي جمله يا فعليه است يا اسميه :
ترکيب جمله ي فعليه ß فعل + فاعل مرفوع + مفعول منصوب فتح المعلم الکتاب
ترکيب جمله ي اسميه ß مبتدا مرفوع + خبر مرفوع المعلم مفيد
نکته : ان شاء ا ... جمله ي فعليه را درس 9 و جمله ي اسميه را در درس 10 به طور مفصل خواهيد خواند .
يادآوري : ضمير اسمي است که به جاي کلمه ي قبل خود مي آيد تا از تکرار آن جلوگيري کند . ذهب علي و هو يضحک = علي رفت در حاليکه اومي خنديد
نکته : ان شاءا... مبحث ضمير به طور کاملتر در قواعد درس 6 تدريس مي شود.
يادآوري : اسمهاي اشاره عبارت بودند از :
1 ) اشاره به نزديک : مذکر مونث
مفرد هذا هذه
مثني هذان هاتان
جمع هولاء هولاء
2 ) اشاره به دور :
مذکر مونث
مفرد ذلک تلک
مثني ـــــــ ـــــ
جمع اولئک اولئک